Bộ quy tắc BE FAST trong đột quỵ được xem là “kim chỉ nam” giúp nhanh chóng nhận biết người có dấu hiệu đột quỵ để kịp thời cấp cứu, can thiệp. Nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ thông qua quy tắc BE FAST giúp người bệnh có cơ hội được cứu chữa kịp thời và hạn chế nguy cơ tàn tật hoặc tử vong.

Cùng tìm hiểu xem dấu hiệu đột quỵ BE FAST gồm những gì qua bài viết của Traulen nhé

BE FAST trong đột quỵ là gì?

BE FAST là cụm từ viết tắt dùng để mô tả các dấu hiệu nhận biết sớm của đột quỵ, được xây dựng dựa trên sự kế thừa từ bộ quy tắc FAST truyền thống, giúp mỗi người có thể nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ một cách toàn diện hơn.

Bộ quy tắc “FAST” giúp mọi người nhớ và nhận biết nhanh chóng các triệu chứng đột quỵ, giúp tăng cơ hội cứu sống và giảm thiểu biến chứng sau đột quỵ. Việc nhận biết nhanh chóng các triệu chứng của đột quỵ có thể giúp bệnh nhân nhận được điều trị càng sớm càng tốt, giảm thiểu tổn thương cho não.

Ban đầu, quy tắc FAST tập trung vào việc nhận biết sớm 4 khía cạnh / biểu hiện của đột quỵ như mặt lệch, tay yếu, khó nói và thời gian can thiệp kịp thời. Tuy nhiên, qua nghiên cứu lâm sàng, có một số loại đột quỵ, đặc biệt là đột quỵ vùng sau não, có thể biểu hiện qua các triệu chứng mất thăng bằng và rối loạn thị lực mà quy tắc FAST ban đầu không đề cập đến.

Vì vậy, quy tắc BE FAST đã được hình thành, bổ sung thêm các dấu hiệu nhận biết liên quan đến mất cân bằng (Balance) và rối loạn thị lực (Eyes), từ đó giúp nhận diện sớm hơn các trường hợp đột quỵ có dấu hiệu không điển hình. Sự thay đổi này đã được nhiều tổ chức y tế và cộng đồng chuyên môn trên toàn cầu ủng hộ, chẳng hạn như Hiệp hội Đột quỵ Thế giới (WSO), nhằm tăng cường khả năng phát hiện và can thiệp kịp thời, góp phần giảm thiểu tổn thương não và cải thiện tỷ lệ hồi phục cho người bệnh sau đột quỵ.

Theo ước tính, quy tắc FAST có tỷ lệ dự đoán chính xác đột quỵ nằm trong khoảng từ 64 – 77%. Trong khi đó, BE FAST cho thấy tỷ lệ dự đoán chính xác cao, có thể lên tới 95%, đặc biệt trong việc phát hiện các cơn đột quỵ não do thiếu máu cục bộ.

Tương tự như FAST, quy tắc BE FAST trong đột quỵ cũng được xây dựng trên nguyên tắc “thời gian là vàng” – nhằm nhấn mạnh rằng mỗi phút trôi qua có thể dẫn đến tổn thương não nghiêm trọng nếu không không phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.

Dấu hiệu đột quỵ trong quy tắc BE FAST

Dấu hiệu FAST trong đột quỵ giúp mọi người nhận diện triệu chứng của đột quỵ một cách nhanh chóng, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hành động nhanh chóng khi phát hiện ra các triệu chứng này.

Mỗi chữ cái trong BE FAST đại diện cho một nhóm triệu chứng cần chú ý, giúp xác định nguy cơ đột quỵ và có biện pháp hành động nhanh chóng để bảo tồn chức năng não. Cụ thể như sau:

B (Balance – Thăng bằng)

Nếu nhận thấy bản thân hoặc người thân đột ngột chóng mặt, khó giữ thăng bằng hoặc phối hợp vận động, chao đảo và té ngã tại chỗ, đó có thể là biểu hiện của đột quỵ theo BE FAST. Sự mất cân bằng này xuất hiện do tổn thương vùng não điều phối cảm giác và phối hợp vận động, khiến người bệnh đánh mất nhận thức về phương hướng.

E (Eyes – Mắt)

Mờ mắt hoặc mất thị lực đột ngột, mờ 1 bên mắt hoặc cả 2 bên, mất một phần tầm nhìn, có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ. Khi đột quỵ xảy ra, sự suy giảm thị lực thường diễn ra đột ngột do tắc mạch máu trong não hoặc ảnh hưởng đến vùng kiểm soát thị giác. Vì thế, BE FAST giúp mỗi người kiểm tra khả năng quan sát các biểu hiện bất thường ở mắt vì điều này giúp nhận biết và phản ứng nhanh chóng để tăng cơ hội bảo tồn chức năng não, đặc biệt ở vùng não điều khiển chức năng thị giác.

F (Face – Khuôn mặt)

Dấu hiệu phổ biến của đột quỵ có thể là liệt mặt hoặc méo miệng. Một bên khuôn mặt chảy xệ hoặc mắt bị sụp xuống khi cười hoặc nói, miệng người bệnh có thể méo qua một bên, hai bên mặt trở nên mất cân đối.

Để kiểm tra, có thể yêu cầu người bệnh cười hoặc nhếch môi. Nếu một bên khuôn mặt không cử động bình thường, trở nên méo mó một bên hoặc bị xệ xuống thì có thể là triệu chứng đột quỵ điển hình trong quy tắc BE FAST, xảy ra khi vùng não kiểm soát cơ mặt bị tổn thương do thiếu máu hoặc xuất huyết máu não.

A (Arms – Cánh tay)

Theo quy tắc BE FAST, đột ngột yếu hoặc tê cứng, liệt tay chân và mất sức một bên cơ thể có thể là dấu hiệu đột quỵ thường gặp, thường do tắc nghẽn hoặc vỡ mạch máu làm tổn thương khu vực não chịu trách nhiệm vận động.

Để kiểm tra, người thân có thể yêu cầu người bệnh giơ cả hai tay lên. Nếu một hoặc cả hai cánh tay không thể nâng lên cao quá đầu hoặc nâng lên nhưng bị rơi xuống ngay lập tức, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến chuyên khoa cấp cứu. Việc xử lý kịp thời có thể giảm thiểu nguy cơ để lại di chứng nặng.

S (Speech – Lời nói)

Nói ngọng, khó nói: Lời nói không rõ ràng, khó hiểu hoặc không thể nói. Nói lắp, nói khó hiểu hoặc không thể phát âm rõ ràng một từ, không thể nói hết một câu,… là những dấu hiệu đột quỵ. Ngoài ra, việc gặp khó khăn trong việc tìm ra từ ngữ để mô tả suy nghĩ của mình hoặc không thể nói một cách mạch lạc cũng là những dấu hiệu được đề cập trong mục Speech – Lời nói của dấu hiệu FAST trong đột quỵ.

Các triệu chứng rối loạn ngôn ngữ như đột ngột nói ngọng, khó nói, không hiểu lời người khác nói… cũng có thể là dấu hiệu điển hình của đột quỵ. Khi kiểm tra theo quy tắc BE FAST, hãy yêu cầu người bệnh nói một câu đơn giản. Nếu họ không thể nói rõ hoặc lời nói không mạch lạc, đó là tín hiệu cho thấy vùng não liên quan đến ngôn ngữ đã bị tổn thương.

Người có dấu hiệu đột quỵ thường khó phát âm một câu đơn giản, ví dụ: “Hôm nay trời đẹp quá”. Người bệnh có thể nói lắp, khó hiểu hoặc họ không thể nói gì cả.

T (Time – Thời gian)

Thời gian chính là “nguyên tắc vàng” quyết định cơ hội sống và khả năng hồi phục sau đột quỵ. Nếu bạn nhận thấy bất kỳ một trong các triệu chứng trên, hoặc toàn bộ các dấu hiệu FAST đột quỵ, bạn cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức, bởi vì mỗi phút trôi qua, có thể có thêm hàng triệu tế bào não bị tổn thương.

Thời gian là yếu tố quan trọng trong việc điều trị đột quỵ. Bệnh nhân càng được điều trị nhanh chóng thì khả năng phục hồi càng cao, giảm thiểu toàn bộ các biến chứng do tổn thương não bộ khi đột quỵ. Việc chần chừ gọi cấp cứu hoặc cố gắng tự xử lý tại nhà có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng hoặc làm tăng nguy cơ tử vong.

Các triệu chứng đột quỵ khác ngoài FAST

Dấu hiệu đột quỵ BE FAST chỉ là một hướng dẫn cơ bản để nhận diện đột quỵ. Ngoài ra, người bị đột quỵ còn có thể có nhiều dấu hiệu và triệu chứng khác, bao gồm:

Đau đầu mạnh và đột ngột: Cơn đau đầu do đột quỵ thường không đi kèm với nguyên nhân rõ ràng, đặc biệt là trong trường hợp đột quỵ do xuất huyết não. Cơn đau đầu do đột quỵ thường nghiêm trọng, không thuyên giảm cho dù có sử dụng các loại thuốc giảm đau như panadol hay paracetamol…
Chóng mặt và mất cân bằng: Cảm giác mất phương hướng, bị mất thăng bằng, chao đảo, chóng mặt hoặc khó khăn trong việc đi lại,… cũng là những dấu hiệu có thể gặp ở người bị đột quỵ.
Suy giảm thị lực: Đột ngột mất thị giác hoặc mờ mắt ở một hoặc cả hai mắt,… cũng là một dấu hiệu cảnh báo đột quỵ nguy hiểm.
Cảm giác tê bên một phần cơ thể: Cảm giác tê hoặc yếu ở một bên cơ thể, không chỉ ở cánh tay mà còn có thể ở chân hoặc mặt,… đều là những dấu hiệu có thể gặp ở người bị đột quỵ.
Khó khăn trong việc nuốt: Người bị đột quỵ có thể có cảm giác như có cái gì đó mắc kẹt trong họng hoặc không thể nuốt thức ăn.
Mơ hồ, rối loạn nhận thức: Người bị đột quỵ não có biểu hiện mơ hồ, gặp khó khăn trong việc hiểu lời nói của người bên cạnh hoặc nhận biết các vật xung quanh. Đây là tình trạng rối loạn nhận thức thường gặp ở người đột quỵ.
Rối loạn cảm giác: Một dấu hiệu có thể gặp ở người bị đột quỵ đó chính là người bệnh có cảm giác kỳ lạ như nóng, lạnh, đau rát mà không có nguyên nhân thực sự từ môi trường xung quanh. Chẳng hạn như người bệnh ngồi trong phòng máy lạnh nhưng vẫn cảm thấy nóng.

Mặc dù những triệu chứng trên có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau, nếu bạn hoặc ai đó bạn biết có bất kỳ triệu chứng đột ngột nào trên, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức. Trong trường hợp của đột quỵ, việc hành động nhanh chóng có thể giúp cứu sống và giảm thiểu hậu quả lâu dài cho bệnh nhân.

Cách xử trí khi gặp người có dấu hiệu đột quỵ BE FAST

Nếu thấy một người đang có dấu hiệu đột quỵ BE FAST, bạn nên:

Liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất: Theo quy tắc BE FAST, người dân cần gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến gặp bác sĩ ngay khi nhận thấy sự xuất hiện của bất kỳ dấu hiệu nào. Không nên để người bị đột quỵ ở nhà. Thay vào đó, bạn cần liên hệ với các cơ sở y tế gần nhất để đưa người bệnh đến bệnh viện và được điều trị kịp thời. Không nên đợi các triệu chứng tự khỏi hoặc tự điều trị tại nhà, mà cần gọi cấp cứu 115 hoặc số điện thoại của bệnh viện có chuyên môn cấp cứu đột quỵ gần nhất.
Giữ cho người bệnh ở tư thế thoải mái nhất: Hãy giữ bình tĩnh và đảm bảo người bệnh nằm ở tư thế thoải mái và an toàn nhất. Nên dìu người bệnh nằm xuống nghiêng, không để người bệnh đứng hoặc ngồi. Dọn dẹp không gian xung quanh người bệnh để người bệnh có không gian thoáng đãng. Có thể nới lỏng quần áo của người bệnh.
Không đưa thuốc hoặc đồ ăn: Không nên đưa người đó bất cứ thứ gì để người bệnh ăn hoặc uống, vì có nguy cơ sặc và tràn vào phổi. Đặc biệt lưu ý không cho người bệnh dùng bất kỳ loại thuốc hay phương pháp điều trị nào nếu chưa có chỉ định từ bác sĩ có chuyên môn.
Cung cấp thông tin: Khi đội ngũ y tế đến, hãy cung cấp tất cả thông tin về những gì bạn đã quan sát được, bao gồm thời điểm bắt đầu có dấu hiệu đột quỵ và bất kỳ thông tin y tế quan trọng nào khác về người bệnh (nếu bạn biết).

Trong thời gian chờ xe cấp cứu, người dân có thể:

Đặt người bệnh nằm nghiêng 45 độ để tránh nguy cơ nghẹt thở nếu người bệnh bị nôn.
Giữ bình tĩnh và không tự ý cho người bệnh đột quỵ uống thuốc hoặc ăn uống bất cứ thực phẩm nào.
Quấn khăn sạch vào ngón tay trỏ để loại bỏ đờm hoặc dãi còn tồn đọng trong miệng người bệnh. Trong trường hợp người bị đột quỵ xảy ra co giật, có thể sử dụng đũa đã quấn vải sạch và đặt ngang miệng nhằm ngăn chặn người bệnh cắn phải lưỡi.
Quan sát triệu chứng, ghi nhớ thời gian khởi phát và tiền sử dùng thuốc của người bệnh để cung cấp thông tin cho nhân viên y tế.

Post Views: 81